Vrijdag 12 december 2014 – de laatste twee

Ralph en Dennis houden het vandaag voor bekeken. Jerry en ik trekken er nog op uit voor twee duiken, zodat we 24 uur hebben voor onze vlucht en zodat ons gerief nog kan drogen (hopelijk).
Het worden twee duiken in Bunaken, ‘reef walls’, met vertikale muren en begroeiing, beestjes groot en klein.
Een hele groep dolfijnen begeleidt ons deze keer naar de eilanden.
Omdat er minder duikers zijn, worden de groepen die tot dusver over twee boten verspreid zijn samengebracht op één boot.
De andere groep zijn (denk ik) Koreanen. Fancy. Het nieuwste en duurste materiaal. Eén van hen met twee zijdelings gemonteerde flessen.
Elke duikbriefing (dus drie maal per dag…) wordt ons eraan herinnerd dat we op onze manometer moeten letten, wat de tekens zijn voor halve tank en 50 bar, dat we een safety stop moeten maken. Ik schreef het al, een boot voor newbies. Veiligheidsprocedures boven alles, lijkt het motto. Het wekt dan ook des te meer verbazing als de Koreaanse groep na een kwartier rust alweer het water in mag voor hun tweede duik en dus drie duiken maakt op de tijd waarin wij twee duiken doen, rustinterval van een uur incluis. Niet dat ze ondiep blijven, op de eerste duik hingen ze lager dan wij die op 20-25 meter doken.

IMG_6988
Er staat stroming, het is niet zo makkelijk scherp te stellen dus vandaag wordt meer rondgekeken naar de koraalformaties dan er foto’s worden gemaakt. Als ik toch iets vind – of mij wordt getoond – dat op de foto moet, moet ik me extra inspannen om me ergens tegen de muur schrap te houden en de camera rustig te houden.

IMG_6997

Zo bijvoorbeeld voor een ‘sponge decorator crab’, een krabbetje van een halve centimeter dat een stukje spons meezeult om zo wellicht minder op te vallen.

IMG_7010
Ook vandaag kruisen we met regelmaat een schildpad.

IMG_7079
Na de tweede en laatste duik wordt ons toegezegd dat onze mand met duikgerief gespoeld zal worden en naar onze kamer worden gebracht.

IMG_7055
Een uur later gaan Jerry en ik onze manden maar zelf halen…

IMG_7041

Ondertussen verhuist Ralph voor een derde keer van kamer omdat zijn airco kapot is. Zelfs hij raakt uit zijn hum.
Hoe zou het toch te verklaren zijn dat we hier geen drinkgeld achterlaten?
En dan alle camera-onderdelen uit elkaar halen en in de wastafel spoelen, de wetsuit ophangen in de kamer (het regent dus geen kwestie van drogen in de zon) en hopen dat we bij het pakken van de koffer morgenvroeg niet te veel water meenemen als overgewicht.

IMG_7094

Donderdag 11 december 2014 – Bunaken en Mindoro eilandjes en huisrif

Alweer ruim een uur op de (trage) boot naar Bunaken en de tweede duik in het park bij het ernaastliggende eiland. Op dat eiland zijn vier dorpjes, elk met een eigen kerk. Vissers en kokosnootkwekers. Deze duiken gaan voorbij “muren”, een duikwand naar de diepte waar je soms wel en soms niet meer de bodem ziet. De begroeiing bestaat vooral uit sponzen, wat waaierkoralen, wat zachte koralen, algen, enzovoorts.

IMG_6800Soms staat er stroming waar ik niet mee in de clinch ga, soms is het rustig.

Veel urangutankrabben. IMG_6814

Geen nudi’s op de eerste duik, wel een mooie bij de tweede. IMG_6869

Onze gids toont regelmatig een macro-onderwerp. Als hij wat ziet durft hij het wel eens bovenop een koraal te zetten zodat er meer contrast is.

IMG_6890

Hij schrikt er niet voor terug een stuk begroeiing uit te wringen om er een krab uit te trekken; dat is al meer bedenkelijk.

IMG_6838

Maar handschoenen mogen we niet dragen in dit natuurreservaat. Terwijl ik denk dat er meer schade wordt gedaan door de vinnen. Enfin, mijn handen zitten ondertussen vol rode zere plekken en kleine infecties door ongewenst contact met vuurkoraal bij het fotograferen.

Nu en dan zwemt een schildpad ons voorbij.

De derde duik is aan het ‘huisrif’. Zand, koraalbobbels, en een kunstmatig rif dat in 2003 met betonblokken is gemaakt. IMG_6922

Er groeit nog niet te veel koraal, maar heel wat garnaaltjes en krabbetjes vestoppen zich er graag.IMG_6930

We eindigen tussen zeegras, met pipefish, flatworm, porceleinkrabben in anemonen.IMG_6976

Omdat twee van mijn buddies morgen niet meer duiken, geven we nu de afgesproken tip aan onze excellente duikgids. Dennis, onze raketgeleerde, is voor een keertje niet zo slim en overhandigt de omslag met het geld voor de ogen van alle andere gidsen en helpers. Omdat we niet tevreden zijn van het duikcentrum was het de bedoeling enkel onze gids te tippen, maar ik vrees dat hij nu wel zal worden gedwongen om te delen.
Later op de dag ga ik in het kantoor bij de receptie online inchecken en mijn instapkaarten uitprinten. Zo is dat ook al in orde.

Woensdag 10 december 2014 – Molas wreck en Bunaken walls

Acht uur, het duikvee wordt in de boot gedreven.
Vandaag eindelijk naar het nationaal park, maar toch zal dit alweer moeten wachten, tot de tweede duik. De duikmanager stelt immers aan de groep voor om eerst op een wrak te duiken tegen de kust van Manado aan.
De voorsteven van dit wrak ligt op 25 meter, de achtersteven met de propellor op 39 meter. Als we het wrak willen zien, moet dit op lucht. En iedereen moet akkoord gaan. Onze groep wil niet dwars liggen, maar het hoeft ook niet per se. Maar op lucht duiken zie ik niet zitten. Ik zeg dat ik nitrox duik en aan de voorsteven blijf, zeker niet dieper dan dertig meter. Ook de andere drie hebben geen behoefte aan een diepe duik en volgen mijn voorstel. Nietes, zegt de duikmanager, het zal op lucht zijn want te diep. Wel zo, mijn brevet en mijn duikassociatie insisteren op nitrox en niet dieper dan 32 meter, dus ik zie geen probleem. Welles, zegt de manager, want als je aan het wrak komt en je hebt plots zin om toch dieper te gaan dan heb ik een probleem. Nietes, zeg ik, want ik duik altijd nitrox en nooit dieper dan 32 meter; ik stel voor dat je het logboek van mijn duikcomputer eens uitleest en je zal geen duik vinden dieper dan 32 meter. Manager zwicht eindelijk. Ik duik nog maar acht jaar en heb nog maar 530 duiken in de vinnen; mijn drie kompanen verenigen samen honderd jaar duikervaring en meer dan 13.000 duiken. Het is voor mij en nog meer voor hen aanpassen aan een duikresort dat blijkbaar niet verder reikt dan advanced open waterduikers.
Het wrak is een twintig meter lang vrachtschip dat tijdens WOII niet snel genoeg uit de buurt van een torpedo kon komen. Naam onbekend, al hebben de duikgidsen hier al alles afgeborsteld om een naamplaatje te vinden. Origine ook onbekend.

IMG_6578
Onze gids laat ons een tiental minuten bij het wrak (max 25m!) en gebaart al dat we naar het ‘ondiepe’ moeten.
Hij heeft zich al wel goed aangepast aan onze groep en onze wensen. Hij spant zich extra in om critters te vinden. En hij heeft een goed stel ogen.

IMG_6654
Vervolgens koers naar Bunaken, eindelijk. Met twee tuimelaars die de boot onderweg gezelschap houden.
Over het nationaal park heb ik me wel enigszins verkeerd geïnformeerd. Om grote vis te zien moet je de buitenste eilanden opzoeken en dat gaat enkel met een liveaboard. Wij blijven aan de zuidkant van het park. De twee overgebleven duiken vandaag leveren wel enkele dropoffs op. Het doet wat denken aan de duikplaatsen van Puerto Galera. Jammer dat er vandaag geen zon is, de koralen blijven dus grauw.IMG_6742

De gids brengt me bij een bubbelkoraal waar twee urangutankrabben zitten. Niet evident om ze samen op de foto te krijgen.IMG_6661

Vervolgens toont hij een minuscuul diertje op een spons. Ik maak een reeks foto’s, hoop dat er toch enkele in focus zullen zijn en denk dat ik later op een groter scherm wel zal nakijken of ik nu een garnaal, een kreeft of nog iets ander voor de lens heb.IMG_6677

De dertien-in-een-dozijn chromodoris slakjes zitten hier ook. Daar heb ik al zoveel foto’s van dat ik stilaan kieskeurig word.

Maar als de kans te grijpen ligt om ze met ‘bokeh’  IMG_6725

of met ‘dode ruimte’

IMG_6769

te fotograferen, dan zal ik het niet laten.

Minstens zes schildpadden kruisen op de derde duik ons pad.
IMG_6735
Typisch voor de aanpak hier is dat elke duik aangekondigd is als zestig minuten max en effectief ook zestig minuten max duurt. Stipt tussen minuut 54 en 55 geeft de gids teken dat we onze veiligheidsstop moeten maken. En als we bovenkomen stellen we elke keer vast dat groepen 1 en 2, en dus ook de boot, honderd meter of verder van ons af dobbert. Dat illustreert ons tempo als fotografieduikers.

IMG_6751

Dinsdag 9 december 2014 – Bunaken, kleurige koralen en grote vis… toch ?

Uit de ervaring van mijn vorige Lembehreis – dat je ook teveel aan muckdiving kan doen en dan naar mooie visjes en koraalpanorama’s en weids zicht begint te verlangen – heb ik deze keer na een week Lembeh (met mijn drie Amerikaanse buddies) nog vier dagen geboekt bij het nationale park van Bunaken waar al dat fraais beschikbaar is.
Ons resort heeft voor elke dag van de week een vast traject. Blijkt nu dat dinsdag géén verplaatsing naar het park, maar drie duiken aan de westkust van Noord-Sulawesi staat gepland. “Sand and rubble”! Maar dan met geen tiende van wat in Lembeh te vinden is tussen dat zand. We waren dus beter nog een dag langer in Kungkungan gebleven.

Deze garnaal is wel leuk. IMG_6346
Na de nare ervaringen gisteren, worden we ook met de duikorganisatie op de boot erin bevestigd dat we ons gewoon vergist hebben om hier te boeken. Het duikcentrum is niet afgestemd op ons soort duikers, maar wel op beginners. Briefings waar alles drie maal wordt herhaald, tot daar aan toe. Maar twintig minuten en méér om vijftien duikers in het water te krijgen (ik tel de minuten pas vanaf het ogenblik dat iedereen al in het pak zit en het duikjacket aan heeft) geeft wel een beeld. Een duikgids die mij met grote gebaren bij hem roept om dan een lionfish of een pladijs te tonen. Gelukkig ziet hij wel waar we onze camera’s op richten en de volgende duiken zal hij toch ook op zoek gaan naar de critters.
De eerste twee duiken stellen dus weinig voor, op één kleine donkere frogfish na. IMG_6474

Al kom je zelfs dan nog vreemde objecten tegen.  IMG_6433

De lunch op de boot is beneden peil. Vervolgens keert de boot terug naar het resort om flessen te wisselen. Als ze met andere woorden genoeg flessen meehadden zou een vierde huisrifduik voor 1700u geen enkel probleem vormen.

Ik ga in zen-modus. Gewoon hier nog drie dagen aftellen en het kan enkel beter worden.

Wat gelukkig ook het geval is bij de derde duik, waar we eindelijk een boel naaktslakjes, garnaaltjes, ribbon eel, bubbelkoraalgarnaaltjes, porceleinkrabbetjes en dies meer zien.

IMG_6527

IMG_6423
Een mooie close-up van een blauwe ribbon eel lukt niet, er is net te veel deining en de aal is – wat van alen te verwachten is – geen moment stil. IMG_6567

Het schattigst zijn twee naaktslakjes, waarbij een van de twee de ander “inhaalt” en toenadering zoekt (wat enigszins antropomorf als een kusje gezien kan worden).

IMG_6504

Maandag 8 december 2014 – naar de onderwatermanège

Ons duikpakket is opgedoken. Omdat we echter niet verwachten in het tweede resort, waar we vandaag naar verhuizen, bij aankomst al te kunnen duiken, beslissen we om deze voormiddag nog twee duiken hier te doen in Lembeh en pas na de lunch te vertrekken.
Goede beslissing!

IMG_6137
Het plan is om bij de eerste duik op zoek te gaan naar de dwergzeepaardjes. Op éénzelfde duikplaats zouden er drie verschillende soorten zitten: dennis, bargibanti en coleman. Of ook: witrode, rode en geelgroene. Maar aan de juiste plaats aangekomen ligt er al een boot waarvan de duikers net te water zijn gegaan. En een derde boot arriveert ook al. Dat is zinloos om dan dwergzeepaardjes te bezoeken. We houden ze voor de tweede duik te goed en keren om naar een andere plaats.

Waar ook op luttele vierkante meters allerhande te beleven is. Goed maar dat de hele groep uit fotografen bestaat, want een andere duiker werd wellicht dol om op omzeggens hetzelfde grote tafellaken te blijven hangen. Ik vind zo stilaan zelf al eens een garnaaltje of een krabbetje tussen zeeveren en sponzen. En nu een ‘coleman shrimp” van een dikke speldekop groot. Goed om de macrolens te oefenen. Wie de uitvergrote foto ziet, beseft jammer genoeg niet hoe piepklein het onderwerp is…

IMG_6061
Na nog zoveel ander moois, ook veel slakjes, klim ik na zowat zeventig minuten duiken in de boot. Jerry gesticuleert daar enthousiast dat hij een Lembeh sea dragon heeft gezien. Ik kijk beteuterd, de gids vraagt of ik er al een had gezien en op mijn ontkennend antwoord beslist hij onmiddellijk met mij weer het water in te gaan – ook al heb ik nog maar 35 bar in de fles. Zulke service heb ik op nog geen enkele duikreis meegemaakt! Met enkel mij in het getouw daalt hij recht naar de juiste plaats. Het draakje is met het blote oog amper te zien: een dunne tandenstoker of een dikke flosdraad zou je denken. Zuinig ademend maak ik macrofoto’s, de meeste uit focus maar enkele zullen toch ok zijn. Waaw!

IMG_6183

Overigens heb ik van het draakje wel een foto gemaakt op mijn vorige reis, maar zonder het te weten terwijl ik wat anders fotografeerde. Pas thuis op de pc ontdekte ik dat er nog meer op die foto te zien was. Het was dus niet gelogen om te zeggen dat ik het nog niet ‘gezien’ had.

IMG_6105
En dan moest de zeepaardjesduik nog komen. Met de drie paardjes op afspraak.

De eerste op dertig meter diep, zodat ik van de gids maar enkele minuten krijg, hij is bang om weer een decoduik te moeten uitzitten.

IMG_6197

Het tweede paardje zit enkele meters hoger, maar is niet scherp te krijgen. IMG_6219

 

De derde soort vindt de gids op slechts een acht meter diepte. En, verrassend, niet in een gorgoonwaaierkoraal maar vrij rondzwemmend. Dit paardje zou nog enkel in Lembeh gezien zijn, net zoals de zeedraak van daarnet. Hij wijst er en drietal aan.

IMG_6329

IMG_6313
De prijs voor deze twee extra duiken? In centen niets, want ze stonden niet op de rekening. In zweet heel veel, want ik had plots maar een half uur over om mijn koffer te pakken. Met amper gedroogd duikmateriaal en de nu nog droge kleren gepropt in twee vuilniszakken (had ik gelukkig aan gedacht om die mee te brengen). Hoe dit alles weer uit de koffer zal tevoorschijn komen zal ik straks wel zien; deze duiken zijn verfrommelde en stinkende kleren meer dan waard!
Als het tijd is om te vertrekken krijgen we nog een echte afscheidserenade! Het personeel (inclusief koksoutfit) stelt zich in dubbele rij aan de uitgang, er wordt gitaar gespeeld, gezongen, geklapt…
En dan met twee auto’s naar de luchthaven (2 uur rijden), waar een busje ons overneemt en nog eens anderhalf uur rijdt naar Tasik Ria resort aan het Bunaken national park.
Dat tweede deel van de transfert loopt grotendeels door de hoofdstad van het eiland, met massa’s wagens en dus voornamelijk stilstaand verkeer. Tijd genoeg om drie kerstmannen te zien lopen, twee motorarcades te zien voorbijrijden met alle motards uitgerust met een kerstmuts, diverse kerstbomen en kerstlichtjes… ze gaan er hier helemaal in op, dat is duidelijk.
Maar daarmee zijn we wel wat verfromfraaid als we in het resort aankomen. En dus extra gevoelig voor eventuele tegenvallers – die er wel zijn. Kleintjes, maar vele kleintjes maken één groot en voor een van mijn buddies is het allemaal wat teveel: maar drie duiken per dag – in theorie ongelimiteerd huisrif duiken maar je moet uit het water zijn voor 1700u, zodat het in de feiten onmogelijk is na de drie geboekte bootduiken nog een vierde duik te maken. Geen wifi op de kamer, geen airco of zelfs geen ventilatoren in de eetruimte (liters zweet al verloren), een rat in de broodmand, een duikcentrummanager die niet weet te zeggen of er oplaadmogelijkheid is op de boot en die de lichtschakelaar van de camerakamer niet vindt. Airco op de kamer kapot. Buddy weet finaal zo te fulmineren tegen de hotelmanager dat hij een upgrade krijgt naar een zeezichtkamer. Het nationale park is maar beter de moeite waard (en dat zal ook wel).

Zondag 7 december 2014 – Ralph in deco

Niet de in het vooruitzicht gestelde octopus (blue ring…) of hengelaars, maar wel tal van nudi’s op de eerste duik vandaag. En het wordt finaal wel een octopussy dag: iedere volgende duik zie ik minstens twee inktvissen, soms de gekende ‘gewone’ met acht armen, soms de mimic octopus, de wonderpus, een sepia. Wel geen blue ring meer.IMG_5931

De twee andere duikers op onze boot (een Brit en een Italiaan) hebben semiprofessioneel fotogerief mee: een canon 5D Mark III camera in een Subal onderwaterhuis. Met de flitsers en de voorzetlens en nog wat kleine gizmo’s erbij nemen die elk makkelijk tienduizend euro mee onderwater.
IMG_5728
Ik zie een van de gidsen een klein garnaaltje aanwijzen aan een van onze 5DMIII duikers. Het diertje is hem voortdurend te snel af, het dartelt door het water, onder zijn camera door en telkens moet hij zich een nieuwe positie vinden en scherpstellen en floeps daar gaat het garnaaltje weer. Ik wacht tot hij het opgeeft en neem van hem over. De gids helpt me zelfs door het dier op te pakken en op een stuk rots te zetten, waar het wel ook nog hopt en draait maar scherpstellen toch iets makkelijker wordt. Later pas zal ik op de beelden in de camera zien en beseffen dat het een baby harlekijngarnaal is – de enige die ik zal ‘gezien’ hebben.IMG_5676

De volgende duik is, voor de afwisseling, ‘sand and rubble’. Als we het gebruikelijke uur beneden zijn en de anderen hun stijging zijn begonnen, wijst Jerry op de duikcomputer van Ralph. Een kwartier deco! Ziedaar de sanctie om niet met nitrox te willen duiken. En dat is des te minder aangewezen als de anderen wel nitrox duiken en je die anderen volgt op hun duikprofiel. Iedereen naar boven, Ralph blijft op drie meter ontgassen. Ik blijf buddygewijs ook een tiental minuten bij hem hangen; hij had wel een meer interessante plaats kunnen vinden om in deco te gaan. Ik zou genoten hebben van tien extra minuten duiktijd. Nu is er enkel zand en algen. Ik onderneem een poging om Ralph achteruit te leren vinnen, maar als ik het hem voordoe (en het ging echt goed), snapte hij niet eens wat ik bedoelde. Teveel met zijn gedachten bij de deco wellicht. Na tien minuten is mijn lucht echter op en moet ik ook omhoog. De gids is er ook bij gebleven, hij zal Ralph wat babysitten tot de decotijd helemaal voorbij is. In de boot laten zijn compagnons aan Ralph verstaan dat hij hier niet goedkoop van af zal geraken. De duikplaats wordt plechtig herdoopt tot Ralph’s recompression Rock.
IMG_5869
Duik drie levert onder meer -eindelijk- een hairy frogfish op. Ik zie hem één keer zijn mond groot opensperren, maar ben niet op tijd om af te drukken. Voorts zoals al gezegd een aantal octopussen. En een klein hengelaarvisje, waaraan macrofotografie weer geen recht doet om de maat te beseffen. Volgende keer neem ik een eurocentje en een speldekop mee onder water om ernaast te leggen.IMG_5892

De gids doet een rondje octopus pesten door een mimic octopus in de waterkolom omhoog te gooien. De bedoeling is dat we van de wervelende armen een foto maken. Goed gevonden, maar er is zoveel stof en er zijn overal duikers, zodat die foto niet echt goed lukt.

 

IMG_5834

Overigens vind ik met alle valse bescheidenheid en wetende dat ik mijn frog fin techniek nog héél véél kan verbeteren en soms zelf voor erwtensoep zorg, dat mijn buddies over het algemeen wel gebaat zouden zijn om wat andere vinslagen te leren. Ze mogen dan al vele jaren meer ervaring hebben met duiken dan ik, maar ze wervelen vaak toch wat al te enthousiast door het zand.IMG_6248

Ik kruis een behoorlijk zonderlinge naaktslak: groot (7-9 cm), bruinig, wat doorzichtig, amorf en vooral: een muil die groot kan worden opengesperd of opgeblazen om een prooi te verorberen. En bovenop deze slak reist een kleurig kreeftje mee.IMG_5944

We sluiten af met een huisrifduik. Iedere keer hangen we dan vooral op twee à drie meter diep, hoogstens vijf meter en we zien telkens ander leven. Alweer prachtig. Topper ditmaal was een hard geweikoraal waar overdag kleine visjes in schuilen en waar nu na valavond een massa krabbetjes tussen kruipt.

Na het avondeten wordt Ralph tot betaling van zijn exploot gedwongen. Margherita’s. Blijkbaar een lokaal Amerikaans gebruik, dus zou het onbeleefd zijn te weigeren.
Het wordt mijn beste nachtrust sedert mijn aankomst.

IMG_5550

 

IMG_5566

Zaterdag 6 december 2014 – Sinterklaasduiken

Vannacht eindelijk kunnen doorslapen. Ik vertel bij het ontbijt over het verschil tussen Sinterklaas en Santaclaus en verklap dat onze 23-jarige dochter nog steeds thuis een schoentje legt voor het slapengaan. En terwijl de kinderen anders minstens even lang opblijven als de ouders is het toch zo opvallend dat ze op 5 december plots vinden dat ze wat vroeger naar hun kamer moeten… zodat de lokale pieten tijd hebben om hun lading niknakjes en chocotoffs te droppen voor ze zelf gaan slapen.
Onze groep is vandaag aangevuld met twee nieuwkomers. Een volle boot dus, des te meer omdat iedereen hier cameragerief meeturft van uiteenlopende volumes en die ook elk hun plaatsje moeten krijgen op het dek. Ik denk niet dat hier veel niet-fotografen op vakantie komen.
Voor de eerste duik moeten we tussen twee aangemeerde vrachtschepen naar benenden. Het blijft toch bizar om in zo een vervuilde omgeving en met al dat vrachtverkeer wat vakantiebootjes te zien dobberen. De brol die op de bodem zakt is natuurlijk ook een goede schuilplaats voor opgroeiende zeewezens. Zo vind ikzelf (trots trots!) tegen een lege fles een mini sepia zitten. Ik maak een (overbelichte) foto. Omdat de sepia dan oplicht onder mijn focuslichtje en mijn flitsers besef ik niet welk lokaas ik ervan maak. Plots schiet een vis als uit het niets vooruit en de sepia is nog net snel genoeg om aan de hapklare mond te ontsnappen. Het schiet flitsendsnel weg, ik er achterna. Ik probeer het met mijn hand wat af te remmen en het ding spuit een paar vullingen inkt en spurt weer een andere kant op.
Het endemische Lembeh zeedraakje ontgaat ons alweer (de gids weet dat we ernaar zoeken) maar dat wordt goedgemaakt door een aantal IMG_5223nudi’s, schorpioenvissen, een ornate ghost pipefish en op het einde van de duik een jonge batfish. Die had ik al heel graag willen zien: zwart met een oranje randje, heel mooi, maar ook jammer genoeg heel agiel en ik krijg enkel een staart op de foto. IMG_5250Het is echt wel in de overtime van onze duik, dus ik kan er niet achteraan gaan als het wegfladdert. Jammer. Waarom snelt de tijd onderwater toch dubbel zo gauw vooruit als aan land? Dat is, denk ik, een nog niet ontdekte natuurwet, we zullen ze Geert’s Law noemen. Nu nog eens onderzoeken of de diepte er als variabele bij moet.
Na het uurtje interval met warme choco en koekjes zoeken we een klein eilandje op in het midden van de Lembeh strait. De eerste tien minuten zijn super, met IMG_5253een zeeslang, een rode en een groen-gele hengelaarvis. Het vervolg was eerder saai, maar de andere duikers waren zo enthousiast dat ze vragen er morgen opnieuw naar toe te kunnen. Zo zie je maar weer dat iedere duiker zijn persoonlijke verwachtingen en ervaringen heeft.IMG_5329IMG_5265
Na de lunch zoeken we het wish list-item op van Ralph: zwart zand, hairball genaamd. Ik herinner me de naam van de vorige reis hier. Inderdaad enkel zwart zand en dan maar speuren naar enig leven. IMG_5352Een zeepaardje, enkele krabben en krabbetjes, een mantis (ik denk opnieuw eentje met purperen oortjes, die blijken zeldzaam te zijn). IMG_5381

IMG_5401

De harige hengelaar (die ik vorige keer hier bijna elke dag wel zag) blijft ontbreken, hoewel hij ons hier was beloofd.
Als we weer in de boot zitten, is het gaan regenen. Niet de ene tropische soort die een half uurtje drenst waarna weer de zon schijnt, maar wel de andere soort, die uren aan een stuk met bakken blijft vallen. Ik vermoed dat het te maken kan hebben met de typhoon die momenteel de Filippijnen teistert en waar wij misschien de staartslag van voelen. Ofwel is het gewoon het moessonseizoen en hadden we de vorige dagen veel geluk met de zon.
Jerry, mijn huisrifbuddy van gisteren, wilt best nog een vierde duik met me maken. Gisteren bleven we onder de pier hangen, nu gaan we op zoek naar een klein wrakje op vijftien meter diepte. We blijven echter bij zoveel koraalbobbels hangen onderweg dat we het niet zullen vinden. Maar ach, zoveel andere vondsten! Het meeste plezier heb ik aan wat ik eerst in een spons zie bewegen alsof het een klein stukje kiezel of gruis is dat door het water wordt bewogen. Iets doet me toch twijfelen. Ik maak voor de zekerheid toch een foto ervan en uitvergroot op het scherm merk ik dat het een minuscuul diertje is. Nog een foto later en ik zie de rinoforen die me overtuigen dat ik net een mini-mini-naaktslakje heb gevonden. Dank aan mijn macrolens! Ik blijf er minstens tien minuten boven hangen om toch enkele scherpe foto’s gedaan te krijgen. Wat met de lichte deining en het klein formaat niet zo makkelijk is. IMG_5496

En net zoals gisteren is het geluk aan mijn kant en slaag ik erin Jerry nog enkele andere interessante visjes, slakjes, een decorator crab en schelpen te tonen zodat hij bij het avondeten over mijn duikgidskwaliteiten de loftrompet kan schallen.IMG_5511
Bij dat avondeten neem ik als dessert een ‘pennekuk’. Dat is een flensje gevuld met kokosnoot en siroop. Een pannenkoek dus (maar in de Indonesische spelling vooralsnog zonder tussen -n).IMG_5528
En ondertussen maar blijven regenen.

Vrijdag 5 december 2014 – Muck diving in het zwarte zand

Weinig geslapen vannacht. Ik sukkel nog slaperig naar de ontbijttafel, waar Ralph wat tegen me mompelt zodat ik opkijk – en me te pletter schrik. Hij heeft een vals gebit in met enge tanden en omdat ik nog niet goed wakker ben hap ik met een kreet naar adem (niet wakker zijn is bij deze een goed excuus, anders was ik er wellicht ook ingelopen). Grote hilariteit bij de andere tafelgasten.
Na een discussie gisteren bij het avondeten over de dreiging van de islam, gaat het nu over het ondemocratisch gehalte van de Europese Unie. Een beetje zwaar zo vroeg ’s ochtends, maar onze raketgeleerde houdt duidelijk van een discussie en schuwt de extreme standpunten niet.
Maar het voordeel van duiken is, dat onder water iedereen zijn mond houdt.
We treffen het weer met onze duikgids. Zonder zo een lokale gids zou aan muckdiving met mijn slechte ogen geen beginnen zijn. Dank zij hem wordt een klein vlekje op een steentje plots een mininaaktslakje, zitten er op een zacht koraal plots twee koraalgobies of op een lelijke grote rups twee kreeftjes. IMG_4796En als je van de foto’s denkt dat die toch schattig samen zitten, denk dan nog eens. De meeste van die diertjes zoeken beschutting in of liefst nog onder het koraal of het rupsbeest. Het is onze gids die ze met kleine stokjes voorzichtig naar boven drijft en samenbrengt. En dan komt het erop aan snel te focussen en de foto te nemen, voor de diertjes zich herinneren dat ze geen model zijn en liever terug het geborgene opzoeken.IMG_4834
De gids brengt me ook bij twee anemoonvisjes. Ik vraag me af waarom, die zijn niet zo zeldzaam. Maar dan haalt hij zijn ademautomaat uit de mond en steekt zijn vinger naar de mond. Nu begrijp ik het. Het zijn visjes met een symbiotisch levende isopod in de mond. Anemoonvisjes zitten echter nooit stil, het is dus hopeloos om een foto te hebben die én scherp is én een visje bevat waarbij én dat visje een open mond spert én de isopod zichtbaar is. Ik heb als resultaat één foto met een klein stukje isopod, enkel voor wie welwillend is om het te zien…IMG_4811
Lembeh strait is zo mogelijk nog smeriger geworden dan enkele jaren terug. Voor de tweede duik tuft ons bootje langs containerschepen en havenmaterieel en navigeren we tussen een onwaarschijnlijke troep drijvend afval. We vragen ons af welke dobberende plastic fles dienst zal doen als boei. Maar ik had gevraagd om een “solar power nudi” te zien en daar moeten we ze blijkbaar zoeken.IMG_4912
IMG_4957Bij de derde duik zullen we zelfs een minuscule baby ‘solar powered nudi’ vinden in het zwarte zand.IMG_4945
IMG_5011  Na de derde duik doe ik met een van de Amerikanen nog een huisrifduik. Omdat we pas tegen 17.00u te water gaan, wordt het voor driekwart een nachtduik. Zonder moeite blijven we een heel uur op minder dan drie meter onder de pier rondhangen; op die enkele vierkante meters is meer dan genoeg te zien. Ik maak mijn buddy blij door een octopus te vinden, er zitten nudi’s, heremijtkrabben, krokodilvissen, een geelwitte murene en we hangen wel een kwartier rond een blauwe spons die vergeven is van verschillende diertjes. IMG_5119Het toeval wil meezitten; ik ontdek ook in die spons het ene na het andere en mijn buddy gelooft (en vertelt later voort) dat ik de ideale gidse ben bij nachtduiken omdat ik zoveel kan vinden en tonen.

Donderdag 4 december 2014 – Kungkungan Bay resort Lembeh strait

Na een alweer lange en vermoeiende maar ook relatief comfortabele vlucht – lege zetel naast mij en geen krijsende kinderen – tot in S’pore, waar mijn buddy voor deze reis (de Amerikaanse oud-brandweerman Ralph) en ik elkaar treffen voor de vlucht naar Manado en na twee uur transfert met doodsverachting over de Indonesische “wegen” arriveren we in Kungkungan resort. Het resort ligt op Noord-Sulawesi, het kleine naastliggende eiland heet Lembeh en het water ertussen is Lembeh strait.
Het blijkt zeer rustig te zijn. Ralph heeft nog twee andere buddies die hier al twee dagen eerder zijn aangekomen en verder is er enkel nog een Russische New-Yorker (of is dat een New-Yorkse Rus?). We krigen een upgrade, van de kamer aan het zwembad naar een zeezicht bungalow. IMG_4728Heel luxueus, grote kamer met veel lokaal houtwerk, een grote aparte badkamer met bad en douche, een balkonnetje, een bed met muskietennet. De muskieten zien me graag, dat zal ik nog ontdekken ’s avonds.
Ralph is een praatgrage, grappenmakende Amerikaan en zijn twee compagnons zijn uit hetzelfde hout gesneden. Goede duikers ook en goede fotografen. Een van hen heeft onderwaterfotgrafieboeken op zijn naam staan blijkbaar. Hij is een gepensioneerd raketingenieur die voor Nasa werkte. Uitleggen wat mijn jobinhoud is wordt hierbij een anticlimax.
Vroeg in bed, vroeg eruit. Eerste duik zonder camera om terug aan het drijfvermogen gewoon te worden. Dus al enkele mooie beestjes gemist op de foto, zoals een ‘flamboyant cuttlefish’ of een kleine clown frogfish. Het water is warm, de zon schijnt (in tegenstelling tot de weersvoorspellingen die ik thuis had nagelezen), de bodem is nog altijd zwart zand, de zichtbaarheid beperkt. Als je geconcentreerd bezig bent een beestje scherp voor de lens te krijgen, is de gids of zijn de andere duikers al foetsie. We hebben één gids voor ons vieren, een goede want hij weet zijn beestjes zitten. Dat bewijst hij al bij de tweede duik, als hij me een blue ringed octopus toont. Heel klein beestje, schattig maar o zo gevaarlijk. Of ik geen angst heb voor de haaien (die hier niet zitten), is met pas nog gevraagd. O neen, voor haaien geen angst. Deze octopus: daar moet je vooral van afblijven. IMG_4567Tegen zijn gif baat geen hulp, het is een van de meest dodelijke onderwaterdieren denkbaar. Ik ben blij dat ik ditmaal wel mijn camera bij heb. De blauwe ringetjes zijn wel niet heel helder, maar het is echt wel de ware!
Ook de namiddagduik levert cameramateriaal. Onmiddellijk onder de boot treffen we een mimic octopus, wat verder een kleine sepia, dan een opgroeiende manta… het valt wel op dat het niet enkel kleine diertjes zijn, maar meestal nog eens extra klein in hun jeugduitvoering. IMG_4722Wat scherpstellen tot hoge kunst verheft. IMG_4688Een baby frogfish poseert zeer geduldig, als ik na enkele foto’s draaien met mijn flitsers voor de goede belichting besef dat een van de flitsers het laat afweten. Hopelijk-hopelijk-hopelijk geen verdronken flitser op mijn eerste duikdag! Hoop doet (her-)leven: als ik er na de duik nieuwe batterijen instop, werkt-ie weer perfect – oef. Maar voor de rest van deze duik betekent het wel weer alle instellingen aanpassen aan één flitser.IMG_4714
De Amerikanen hebben een visite gepland aan een lokale dierentuin. Zonder wat te vragen gingen ze ervan uit dat iedereen wel zou meegaan en hebben ze twee wagens gereserveerd. Ik denk niet te ver na en zie me sowieso verplicht om mee te gaan. Dan leggen ze uit dat we dadelijk na de derde duik moeten vertrekken, want de dierentuin sluit als het donker is. Dus: uit de boot en binnen vijf minuten gedouchet en omgekleed. Als ze dan nog waarschuwen voor de muggen en inschatten dat wer ter plekke maar een half uur tijd zullen hebben voor sluiting, is het voor mij welletjes en ik laat weten dat ik toch nog te moe ben van de reis om vandaag nog mee te gaan. Zodat ik nu heerlijk rustig in een ligzetel aan het zwembad dit verslag kan tokkelen. Zonder pintje, want daarvoor durven ze hier vijf dollar te vragen. Eeuwige vrek zijnde heb ik de zoogangers gesignaleerd dat ze best een palet bierblikjes mogen inkopen onderweg, als ze een winkel zouden zien. Wat ze niet is gelukt. En de “dierentuin”? Dat waren kooien met apen en slangen in een dorpje tussen de huizen in. Wellicht heel typisch, maar ik zou toch vooral medelijden gehad hebben met de gekooide beestjes. IMG_4730

Donderdag 1 mei 2014 – duiken zonder rode vanen

Er zijn enkele nieuwe gasten. Eindigen met de boot voor ons alleen zal dus niet gaan. Maar Robin neemt el enkel Tom en mij onder zijn hoede, de vier nieuw aangekomen gasten hebben samen een tweede gids. Zo doen we dan toch onze zin op onze twee finale uitstapjes onder de water. Enfin, tenzij de stroming meebeslist, natuurlijk. IMG_3520

 

Die is aan het vliegtuigwrakje zo sterk dat we er met moeite enkele minuten kunnen rondhangen om dan op te geven en ons erdoor te laten meevoeren. Net tijd genoeg om Tom nog eens model te laten spelen. IMG_3510

 

De gids neemt ons relatief diep om een en ander te tonen.

IMG_3575

Terwijl Tom doende is en ik mijn beurt afwacht zak ik wat lager en merk dat ik tegen de 32 meter diep aanzit, de maximale diepte voor mijn zuurstofmengsel. Weer wat stijgen en van Tom overnemen. Ik hou secuur in de gaten als Robin teken doet dat hij weer wat heeft ontdekt, en neem mijn tijd om telkens een reeks foto’s te nemen. Hierdoor raak ik soms wel achterop, maar dat wordt opgevangen doordat Robin en Tom halverwege weer omkeren en mij dus kunnen onderscheppen op hun retour.

IMG_3609

Zo missen de twee anderen dat ik een beweging merk in mijn ooghoek, en daar een mantis garnaal zie scharrelen. Als hij in de gaten krijgt dat ik hem in de gaten hou (en met zijn ogen die meervoudig beter zien dan de mens zal dat al wel heel snel geweest zijn), kruipt hij onder een steen en biedt hij me nog alleen zijn kopje aan als foto-object. Maar de kleuren van dat kopje en de facetogen volstaan voor enkele fijne beelden.

IMG_3560

 

En dan is het zover: de laatste afdaling. Nog één keer van alles dubbel genieten.

IMG_3623

Nog een laatste kreeftje, krabbetje,

 

oerang oetang krab. IMG_3678

IMG_3735

 

Natuurlijk, zou ik bijna zeggen, nog een laatste ghost pipefish. En voorwaar bijna meer naaktslakjes dan op alle vorige duiken samen.

 

 

 

IMG_3774

Zelfs tijdens de opstijging, terwijl we al op minder dan vier meter onder de boot hangen, merk ik nog een zwart-wit slakje op dat ik, denk ik, nog niet eerder heb gezien. En de gids wijst me aan dat twintig centimeter verder op hetzelfde koraal enkele ‘spaghettigvormige’ slakjes zitten.

IMG_3793

 

Heel grappig, ik had hem enkele dagen geleden nog gezegd dat die er vorig jaar wel en nu niet waren, en hij vindt ze dan toch in de allerlaatste minuut!

 

In het restaurant bots ik op de nieuwe groep. Een bende (jawel!) Taiwan Chinezen, zoals we enkele jaren geleden in Kapelai ook een groep hebben meegemaakt. Luidruchtig, boertig, rokend en lawaaierig aan tafel. Ze gaan deze namiddag duiken en zitten vrolijk bier te drinken… O wat ben ik blij dat we morgen vertrekken!

 

Het resort heeft overigens wat pluimen verloren sinds de manager van vorig jaar op straat is gezet door de eigenares. Aangezien het duiken voor ons eerst komt, tillen we daar in principe niet zo aan. Maar gisteren was het er toch even teveel aan. Opnieuw was er geen bier in voorraad. Maar erger nog was de verrassing die volgde. We trokken de straat over naar het naastgelegen duikresort (de enige twee op deze landtong, om in het stadje te geraken moet je drie kwartier stappen of een taxi -een brommer of een motorfiets met zijspan- huren. De barman daar had geen probleem als we aan de bar wat kwamen pintelieren (in ons resort is er zelfs geen barman). Bij de afrekening dachten we eerst dat ze aparte rekeningen hadden gemaakt en dat we enkel het totaal van Tom kregen, tot een biertje 40 pesos bleek te kosten. In ons resort durven ze 120 pesos te rekenen. Als ze een drievoud willen aanrekenen, zou de service ook het drievoudige mogen zijn, en dat is jammer genoeg niet het geval. We voelen ons dus wat bekocht, bovenwaters; maar houden onze herinneringen aan onderwater – en de prachtige beelden.

 

Tijd om de stikstof af te bouwen en de bubbeltjes op te lossen. Tom is alweer ontvoerd door zijn volleybalploegje. Hij moest een zwembroek meenemen en mocht niet weten waar ze naartoe gaan. Mijn gok is de watervallen hier in de buurt. In welk geval ik toch een beetje zal balen van deze atypische oosterse ongastvrijheid. Ik zorg ondertussen alvast dat onze online check-in in orde is en onze instapkaarten geprint raken. En trakteer mezelf dan maar op een (te duur) pintje en plaats dit laatste blogbericht terwijl ik in de schommelstoel uitkijk op Cebu en Negros. Morgen vertrekken we hier na de lunch. In de koffer minder zonnebrandcrème, muggenmelk en tandpasta dan bij vertrek, en mét alle geheugenkaartjes vol. Gigabytes wegen gelukkig niet door.

 

tmp_P_20140501_111132_PN1308061434

 

 

En finaal pintjes

aan de overkant

tmp_P_20140501_144541_PN1308061434